Türkiye'de Yatırım

Yeni Yatırım Yaklaşımı

2003 yılında çıkarılan doğrudan yabancı yatırımlar kanunu ile Türkiye'de yabancı yatırımların daha çok teşvik edilmesi amacıyla yapısal değişiklikler getirilmiş olup temel değişiklik eleme rejiminden izleme sistemine, ön izin alma zorunluluğundan bilgi verme yükümlülüğüne geçilmesidir.

Yabancı yatırımların desteklenmesi ve koordinasyonu amacıyla Yatırım danışma Konseyi ve koordinasyon komiteleri kurulmuştur.

Bu yapısal değişiklikler,70 milyonluk büyük nüfusa .dinamik ve hızla gelişen bir ekonomiye ,geniş iç pazara .vasıflı iş gücüne .gelişmiş iletişim ve bankacılık sektörlerine ,AB gümrük birliğine artan uluslararası yatırımlara sahip olan ve AB tam üyeliği görüşmeleri içinde bulunan Türkiyenin yatırım çekici potansiyelini arttırmıştır.Eşsiz turistik zenginlikleri de olan Türkiye .Kafkas Orta Asya ve ortadogu ülkelerine Yönelik uluslararasıTicaretin toplanma ve dağıtım noktası olma potansiyeline de sahiptir.

Yeni Yasanın Getirdiği İyiliştirmeler Yatırım Teşvikleri
- Türkiye'de yabancıların yatırım yapmak ve şirket kurmak için ön izin alma zorunluluğu kaldırılmış olup Yatırımcı tüm kuruluşlara Türk Şirketi statüsü tanınarak yerli şirketlerin Hak ve Yükümlülükleri aynen geçerli kılınmıştır.
- Mevcut yatırım hakları Müktesep olarak devam etmektedir.
- Uluslararası standartlara uyum .uluslararası tahkim.
- Yabancı yatırımcı tanımının Türkiye dışında tescil edilmiş şirket ve kuruluşlar ve Türk vatandaşı olmayan kişilere ilaveten Türkiye dışında yerleşik Türk vatandaşların da dahil edilmesi
- Bazı makine ve malzemeye uygulanan gümrük vergisi ve KDV den muafiyet.
- bazı gelir vergisi ve sosyal sigorta açısından muafiyet.
- serbest ticaret bölgelerinin dış satıma yönelik alanlarında üretici firmaların bazı kurum ve vergiler ile ithal edilen malların bazı gümrük vergilerinden muafiyet,ithal edilen makinelerin yaşlarina ilişkin kısıtlamaların kaldırılması.
- Anayasa .ilgili yerel kanun ve uluslararası antlaşmalarda yeralan koşullar dışında kamulaştırılmaya karşı koruma getirilmesi ve taşınmaz edinme hakkının sağlanması.
- yabancı yatırımcıları Türkiye'deki faaliyetlerinden kaynaklanan gelirlerin serbestçe dışarıya transfer edilebilmesi.

Türkiye'de Yatırımcıya Sağlanan Teşvikler
Türkiye'de yatırımlara sağlanan teşvikler-yerli veya yabancı firma ayrımı yapılmaksızın ana hatlarıyla beş bölüm altında sınıflandırmaktadır. Bunlar;

1.Genel Teşvikler
2.KOBI (küçük ve orta boy işletmeler) teşvikleri,
3.Az gelişmiş yörelere tanınan teşvikler.
4.Ar-Ge Teşvikleri.
5.Teknoloji geliştirme bölgeleri'ne verilen teşvikler
Genel Teşvikler
- Gümrük vergisi ve toplu konut fonu istisnası
- Katma Değer Vergisi ( KDV ) istisnası
- Yatırım indirimi
- Kredi Tashihi
- Arsa Tashihi

KOBİ Teşvikleri
KOBİ'lerin yapacakları yatırımlar,belli nitelikleri taşınması yoluyla yukarıda şayian genel teşvik tedbirlerinden yararlanabilmektedirler.
Ayrıca , KOSGEB tarafından KOBİ yatırımlarının desteklenmesine dönük olarak aşağıda sayılan teşvikler uygulanmaktadır.
- Kredi ve teminat sorunlarının giderilmesine yönelik destek
- Bilgilendirme ve yönlendirme desteği,
- Faizsiz ,geri ödemeli makine teçhizat kredisi desteği
- Nitelikli eleman istihdami için finansman desteği,
- Yazılım .servis ve sunum geliştirme desteği,
- Yurtdışı Pazar araştırma desteği
- İşletmelerin uluslararası fuarlara katılımlarını sağlamaya dönük finans desteği
- Mesleki standartlara uyum ve kalite ,bilgi ve becerilerinin geliştirilmesine dönük ücretsiz bilgilendirme ve eğitim desteği.vb.
Az Gelişmiş Bölgelere Yönelik Teşvikler
Azgelişmiş bölgelerde yapılacak yatırımlar belli nitelikleri taşıması durumunda yukarıda sayılan genel teşvik tedbirlerinden yararlanmakta .bunlara ilave olarak aşağıda sayılan destek unsurlarından da ( 5084 sayılı
yasa çerçevesinde ) Yararlanmaktadır.

Enerji desteği
- Sigorta Primi ve işveren paylarında indirim,
- Gelir vergisi stopaj teşviki
- Bedelsiz yatırım yeri tahsisi.

AR-GE Teşvikleri
Hazine Müsteşarlığı tarafından verilen yatırım teşvik belgesi kapsamında Ar-Ge yatırımlarına uygun koşullu kredi imkanı sağlanmaktadır.

Ar-Ge harcamalarının % 40'ı gelir kurumlar vergisinden indirilebilmektedir.

Türkiye teknoloji geliştirme vakfı ( TEGEV ) tarafından uygun görülen projelere kredi imkanı sağlanmaktadır.

Teknoloji Geliştirme Bölgelerine Dönük Teşvikler

Bu tür özellikli bölgelerde faaliyet gösteren firmaların ,bu bölgedeki yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları,31.12.2013 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden muaftır.

Bölgede çalışan araştırmacı .yazılımcı ve Ar-Ge personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri 31.12.2013 tarihine kadar her türlü vergiden muaftır,

Bu bölgede faaliyette bulunan girişimcilerin kazançlarının gelir ve kurumlar vergisinden istisna tutulduğu süre içinde ,bu bölgelerde ürettikleri sistem yönetimi ,veri yönetimi ,iş uygulamaları .sektörel internet,mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetleri KDV den muaftır.

Bu bölgede faaliyet gösteren yönetici şirketler.Teknoloji bölgeleri geliştirme kanununun uygulanması ile ilgili işlemlerde her türlü vergi ,resim ve harçlardan muaftır;

Bölgelerin kurulmasi için gerekli arazi temini altyapı ve idare binası inşaatı ile ilgili giderlerin yönetici şirketle karşılanamayan kısmı, yardim amaciyla Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bütçesinden karşılanabilmektedir.

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARA İLİŞKİN ESASLAR ( 4875 sayılı doğrudan yabancı yatırımlar kanunu )

Madde 3.
a ) Yatırım serbestisi ve milli muamele
Uluslararası anlaşmalar ve kanun hükümleri tarafından aksi öngörülmedikçe ;

1.Yabancı yatırımcılar tarafından Türkiye'de doğrudan yabancı yatırım yapılması serbesttir.

2.Yabancı yatırımcılar yerli yatırımcılarla eşit muameleye tabidirler.

b ) Kamulaştırma ve devletleştirme
Doğrudan yabancı yatırımlar yürürlükteki mevzuat gereğince kamu yararı gerektirmedikçe ve karşilikları ödenmedikçe kamulaştırılamaz ve devletleştirilemez.

c ) Transferler
Yabancı yatırımcıların Türkiye'deki faaliyet işlemlerinden doğan net kar,temettü satış tasfiye ve tazminat bedelleri .lisans .yönetim ve benzeri anlaşmalar karşılığında ödenecek meblağlar ile dış kredi ana para ve faiz ödemeleri bankalar ve özel finans kurumları yurt dışına serbestçe transfer edilebilir.

d) Taşınmaz edinimi
Yabancı yatırımcıların Türkiye'de kurdukları veya iştirak ettikleri Tüzel kişiliğe şahıs şirketlerin Türk vatandaşlarının edimine açık olan bölgelerde taşinmaz mülkiyeti veya sınırları ayni hak edinmeleri serbesttir.

e) Uyuşmazlıkların çözümü
Özel hukuka tabi yatırım sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü ile yabancı yatırımların idare ile yaptıkları kamu hizmeti imtiyaz şartlarına ve sözleşmalarinden kaynaklanan yatırım uyuşmazlıklarının çözümlenmesi için .görevli ve yetkili mahkemelerin yanı sira ilgili mevzuatta yeralan koşulların oluşması ve tarafların anlaşması kaydıyla milli ve milletlerarası tahkim ya da diğer uyuşmazlık çözüm yollarına başvurulabilinir.

f) Nakitdışı sermayenin değer tespiti
Nakit dışındaki sermayenin değer tespiti .Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde yapılır.yabancı ülkelerde kurulu bulunan şirketlerin menkul kıymetlerinin yatırım aracı olarak kullanılması halinde menşe ülke mevzuatına göre değer tespitine yetkili makamların veya menşe ülkelerince tespit edilecek bilirkişilerin ya da uluslararası değerlendirme kuruluşlarının değerlendirmeleri esas alınır.

g ) Yabancı personel istihdamı bu kanun kapsamında kurulan şirket ,şube ve kuruluşlarda istihdam edilecek yabancı uyruklu personele Çalışma ve Sosyal Bakanlığınca çalışma izni verilir.

27.02.2003 tarihli ve 4817 sayılı yabancıların çalışma izinleri hakkında kanunun 23. maddesi uyarınca Hazine Müsteşarlığınca müştereken hazırlanacak yönetmelikle .yabancı sermeyeli şirket ve kuruluşlardan hangilerinin bu kapsama gireceği ile sözkonusu yönetmelik kapsamında izin verilecek kilit personelin tanımı ve çalışma izinlerine ilişkin özel nitelikteki diğer esas ve usuller belirlenir.

Bu kapsamda istihdam edilecek personele ,4817 sayılı kanunun 14.maddesinin birinci fıkrasının hangi durumlarda uygulanacağı hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.

h) İrtibat büroları
Müsteşarlık .yabancı ülke kanunlarına göre kurulmuş şirketlere. Türkiye'de ticari faaliyette bulunmamak kaydıyla irtibat bürosu açmaya yetkilidir.